موشک کروز خا 55 | هوافضای جوان

موشک کروز خا-۵۵ (kh-55)

رقابت تسلیحاتی شوروی سابق و آمریکا، همیشه منجر به خلق تسلیحات بسیار پیشرفته و خاص می شد. موشک کروز خا-۵۵ (kh-55) هم یک از متولدین این رقابته که توسط دفتر طراحی رادوگا طراحی شد. این موشک کروز دوربرد که با سرعت زیر صورت ۷۰۰ تا ۸۰۰ کیلومتر بر ساعت پرواز می کنه، می تونه اهدافی رو در فاصله های بیش از ۲۵۰۰ کیلومتری مورد هدف قرار بده. موشک های کروز سری خا که با نام های دیگری هم شناخته میشن و مانند نمونه کروز آمریکایی یعنی AGM-86 و BGM-109 Tomahawk این توانایی رو دارن که از زیر دریا، روی دریا، روی زمین و از روی آسمان شلیک بشن و همچون یک هواپیمای جنگنده به سراغ هدفشون بروی زمین بروند

Capture4

موشک خا-۵۵ ابتدا با هدف حمل کلاهک های اتمی بسیار قوی که قدرتش چندین برابر بمب اتمی ناگازاکی بود، طراحی شد اما بعدها کلاهک های ۴۰۰ کیلوگرمی انفجاری و خوشه ای هم به آن اضافه شد و این موشک توانمند رو تبدیل به یک موشک همه فن حریف کرد. قابلیت پرواز در ارتفاع کم از ویژگی های دیگر این موشک کروز است. موشک های کروز این توانایی رو دارن که براحتی در ارتفاع خیلی پایین و حتی کمتر از ۱۰۰ متری پرواز کنن که این ارتفاع پروازی کم باعث میشه که سامانه های راداری قادر ردیابی آنها نشن. نمونه های مختلفی از این موشک طراحی و ساخته شده که هرکدام ویژگی ها و کاربردهای مخصوص به خود رو داره. بعضی از این نمونه ها بعدها طراحی و توسعه پیدا کرده است.

  • نمونه دریایی: Kh-55 3K-10 Granat
  • نمونه های هوا پرتاب: Kh-55SM، Kh-55-OK و Kh-55
  • نمونه زمین پرتاب: RK-55

نمونه های هوا پرتاب یا هوا به سطح این موشک معمولا توسط بمب افکن های استراتژیک Tu-95 و Tu-160 پرتاب میشن و با توجه به اینکه برد این هواپیماها هم بسیار زیاده عملا نقاط مختلف دنیا در تیرس این کروزهای خطرناک خواهد بود.

291mdl1

 خا-۵۵ در حال نصب بروی هواپیمای بمب افکن

Capture1

هواپیمای استراتژیک Tu-160 در حال رهاسازی خا-۵۵

MJLKH2J

هواپیمای استراتژیک Tu-95 در حال حمل تعدادی خا-۵۵

نمونه دریایی یا زیر سطح به سطح این موشک در زیردریایی های کلاس Akula، Victor II، Yankee Notch و Sierra   مورد استفاده قرار می گیرن. نحوه عملکرد و پرواز موشک های کروز به این صورته که ابتدا یک بوستر (بالا بر کمکی) کوچک که یک موتور سوخت جامد است موشک رو تا ارتفاع مشخصی بالا میبره یا اینکه وقتی از هواپیما آزاد میشه به موشک شتاب میده و بعد موتور اصلی یا موتور توربوفن روشن شده و موشک در یک مسیر افقی قرار گرفته و پس از باز شدن بالهایش مانند یک هواپیما به سمت هدفش حرکت می کنه. در حالتی هم که از زیر دریایی شلیک میشه دقیقا همین اتفاق میوفته و موشک با استفاده از راکت کوچک کمکی به سطح آب میاد و سپس موتور اصلی شروع به کار میکنه. نمونه زمینی این موشک یا  RK-55 توسط یک لانچر چندتایی شلیک میشه.

Capture2

نحوه پرتاب موشک خا-۵۵ توسط زیر دریایی

rk-55-ground1

تنها عکس از پرتابگر شش تایی موشک خا-۵۵

نمونه اولیه موشک خا از سامانه هدایت اینرسی بهره می برد. در این سامانه، با استفاده از تعدادی ژیروسکوپ و شتاب سنج که تعداد آنها در موشک ‏های مختلف متفاوت است پارامترهایی مثل زوایای حرکت موشک و شتاب ها محاسبه شده و بر اساس این پارامترها می توان موقعیت موشک رو نسبت به مکان شلیک و ‏نسبت به مختصات هدف تعیین شده در حافظه موشک مقایسه کند و مسیر موشک رو با آن مطابقت دهد. میزان خطای موشک با این سامانه حدود ۱۵۰ متر برآورد شده بود اما تا کمتر از ۵۰ متر هم قابل کاهش بود. در نمونه های بعدی برای بالابردن دقت موشک از ترکیبی از سامانه هایی مثل سامانه هدایت الکترونوری، سامانه ترکام (TERCOM: terrain contoun-motching) و سامانه هدایت ماهواره های براساس ماهواره گلوناس که عملکرد مشابه سامان جی پی اس دارد استفاده شد. در سامانه الکترونوری از یک دوربین الکترونیکی برای تصویر برداری از زیر موشک و سپس پردازش آن و مطابقت دادن آن تصویر با تصویری که از قبل در حافظه موشک ذخیره شده استفاده میشه. به این صورت موشک در هر لحظه موقعیت خودش رو براساس مقایسه دو تصویر تعیین کرده و به سمت هدفش حرکت می کنه. عملکرد این سامانه مشابه سامانه DSMAC نصب شده بروی موشک تام هاوک آمریکایی است.

Capture5

شماتیک عملکرد سامانه های هدایت DSMAC و TERCOM

سامانه ترکام نیز از مطابقت دهی عوارض زمین برای ناوبری موشک استفاده می کنه و معمولا در کنار سامانه ناوبری اینرسی ایفای نقش می کنه. اگر بخواهیم بصورت دقیق تر بگیم، موشک پس از شلیک از دریا توسط ماهواره های گلوناس و سامانه هدایت اینرسی تعیین موقعیت میشه و به سمت هدفش حرکت میکنه و پس از رسیدن به خشکی سامانه هدایت الکترونوری یا ترکام فعال شده و با استفاده از تصویر زیر موشک یا عوارض زمین و مقایسه آن با نقشه های از قبل ذخیر شده مسیر موشک به صورت دقیق برای رسیدن به هدف تعیین میشه.

باید حدس زده باشید که سامانه هایی مثل ترکام در محیط هایی مثل بیابان های هموار و دریاها که همه جا شبیه به هم است، نمی تونه کاربرد داشته باشه و در این محیط ها حتما باید از سامانه های مکمل دیگری مثل گلوناس یا اینرسی استفاده کرد. جالبه بدونید نقشه های عوارض زمین در سامانه ترکام ذخیره میشه آنقدر دقیقه که قدرت تفکیکش حتی به کمتر از یک متر هم می رسه چون این نقشه ها توسط ماهواره های بسیار قوی گرفته میشه.

نمونه های جدید موشک خا، با نامهای خا-۵۵۵، خا-۶۵، خا-۱۰۱ و خا-۱۰۲ شناخته میشه که هرکدام دارای ویژگی های مختص خود است. به عنوان مثال خا-۵۵۵ دارای یک کلاهک شدید الانفجار ۴۱۰ کیلوگرمی است و خا-۶۵ برای بردهای کوتاه ۵۰۰ تا ۶۰۰ کیلومتری و  ضریب خطای بسیار پایین طراحی شده. گفته میشه موشک خا-۱۰۱ که در ابتدا برای کلاهک های متعارف انفجاری یا خوشه ای طراحی شده بود در آینده در کنار برادرش به یک موشک کروز هسته ای استراتژیک برای روسیه تبدیل خواهد شد.

kh-55-cruise-missile

آماده سازی خا برای بارگذاری بروی هواپیما

تعداد بسیار زیادی از موشک های خا ساخته شده، با فروپاشی شوروی در اختیار کشور اکراین قرار گرفت. تعدادی از آنها به همراه تعدادی هواپیمای توپولوف-۱۶۰ و توپولوف-۹۵ اس ام به روسیه فروخته شد و تعدادی هم در انبارهای ارتش اوکراین باقی ماند و بقیه آنها در راستای برنامه خلع سلاح، با سرمایه گذاری آمریکا به طور کامل نابود شد.

گفته میشه اوکراین در قراردادی مخفیانه در سال ۲۰۰۱ تعدادی از این موشک ها رو در اختیار چین و ایران گذاشت که چینی ها چند سال بعد با مهندسی معکوس موشک کروز سی جی-۱۰ رو ساختند و متخصصان کشورمان نیز با تلاش چندین ساله و شبانه روزی موفق به خلق موشک استراتژیک با نام سومار شدند که در سال ۹۳ از آن رونمایی شد.

13931217000752_PhotoL

موشک کروز قدرتمند سومار

مشخصات موشک کروز خا-۵۵

سال ساخت نوع موتور مراحل موتور برد وزن کلاهک وزن پرتاب طول قطر
۱۹۷۰ توربوفن + بوستر حداکثر ۳۰۰۰ کیلومتر ۴۱۰ کیلوگرم حداکثر ۱۶۵۰ کیلوگرم ۰۴/۶ متر ۵۱۴/۰ متر

5 دیدگاه در ”موشک کروز خا-۵۵ (kh-55)

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

لطفا معادله امنیتی را وارد کنید. * Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.