ایستگاه فضایی میر (1) | هوافضای جوان

ایستگاه فضایی میر (۱)

در ادامه برنامه‌های فضایی روسیه که به طور منظم در حال اجرا بود، برنامه بزرگی با عنوان میر و در ادامه برنامه موفق سالیوت در فبریه ۱۹۷۶ به طور رسمی معرفی شد. این ایستگاه فضایی که با هدف حضور طولانی به مدت پانزده سال و با استفاده از نفرات بیشتر در یک ایستگاه فضایی بزرگ و قابل توسعه ارائه شده بود در فبریه سال ۱۹۸۶ توسط موشک به فضا پرتاب شد. میر پس از تکمیل تدریجی که ۱۰ سال زمان برد، برای اولین بار توانست شرایط را برای حضور بلند مدت انسان در فضا فراهم کند. ایستگاهی که فعالیت‌های علمی وتحقیقاتی گوناگونی از جمله زیست شناسی، ستاره شناسی، فیزیک، هواشناسی و … را دنبال می‌کرد. میر در زبان روسی به دو معنی صلح و جهان بکار می‌رود.

میر در شرایط رقابت‌های علمی و نظامی بین شوروی و آمریکا شکل گرفته بود اما پس از جنگ سرد، این دو کشور تصمیم به شروع همکاری‌های فضایی گرفتند و شاتل‌های فضایی توانستند مهمان جدید ایستگاه فضایی باشند و فضانوردان آمریکایی و دیگر کشورها را به آن منتقل کنند. نتیجه این همکاری‌ها و تجربیات بدست آمده سال ها بعد در یک ایستگاه جدید به نام ایستگاه فضایی بین المللی  یا ISS (مخفف International Space Station) بکار گرفته شد.

mir-10

نمایی از ایستگاه فضایی میر

آشنایی با اجزاء و قطعات ایستگاه میر

همانطور که اشاره کردیم، ایستگاه میر به دلیل ابعاد بزرگش در یک پروسه چندین ساله تکمیل شد و ساختاری ماژولار داشت. ماموریت چندگانه میر و سازه بزرگ آن منجر به طراحی یک سازه ماژولار چندگانه شده یود. این ویژگی که در نوع خود منحصر بفرد بشمار می‌رفت، قابلیت‌های بسیاری را برای میر به‌ همراه داشت. مهمترین بخش ایستگاه میر قسمت مرکزی آن می‌باشد که سایر قسمت‌ها به آن متصل می شوند. بیشتر قطعات میر با موشک پروتون در مدار قرار گرفته و به آن ملحق شدند، به جز یک قطعه که شاتل فضایی آن را حمل کرد. به طور کلی ایستگاه میر شامل اجزاء تحت فشار (قابل زیستن) و غیر فشاری مختلفی می‌باشد که در ادامه با آنها آشنا خواهید شد.

capture-1

مشخصات ماژول‌های میر

2000px-mir-shuttle_diagram_2

شماتیک اجزا مختلف ایستگاه میر و نحوه اتصال فضاپیماها

ماژول هسته مرکزی

این بخش اولین و مهمترین قسمت ایستگاه می‌باشد که در سال ۱۹۸۶ به فضا رفت و سایر اجزا به آن متصل شدند. هسته میر نمونه ارتقا یافته ایستگاه‌های سالیوت ۶ و ۷ بوده و دارای سه آرایه خورشیدی (یکی از آنها بعدها متصل شد) با مساحت کلی ۷۶ متر مربع به منظور تامین انرژی خود است. وزن هسته به ۲۰ هزار و ۴۰۰ کیلوگرم می‌رسد و دو موتور اصلی هر کدام با ایجاد ۳۰۰ کیلوگرم نیروی جلوبرنده، وظیفه تامین نیروی کنترلی آن را برعهده دارند.

SPACE SHUTTLE DISCOVERY SPACE STATION 8/6/2005

هسته میر و فضاپیمای سایوز که به آن متصل است

core

نمایی از بخش های مختلف هسته

 

ماژول کوانت-۱

کوانت اولین ماژولی بود که در سال ۱۹۸۷ به میر متصل شد. وظیفه این بخش مطالعات نجومی با استفاده از تلسکوپ پرتو ایکس، تلسکوپ فرابنفش، دوربین‌های زاویه باز و تجهیزاتی از این قبیل بود. در کوانت سامانه‌ای وجود داشت که می‌توانست از روش الکترولیز اکسیژن تهیه کند، روی این ماژول ۶ ژیروسکوپ کنترل وضعیت قرار داده شده بود. این ماژول ۹۶۰۰ کیلوگرمی که طولش ۵.۸ متر است ابتدا قرار بود در سالیوت ۷ بکارگیری شود اما به دلیل تاخیرهای مربوط به طراحی و به روز آوری موفق به این کار نشد. اتصال کوانت برخلاف پیش بینی‌ها با مشکلات کنترلی همراه شد که فضانوران پس از بررسی توانستند مشکل را برطرف کنند و کوانت با موفقیت به میر متصل شد. کوانت در زبان روسی به معنی کوانتوم است.

1997-sts81-kvant-1

ماژول کوانت-۱

kvant

نمایی از بخش های مختلف کوانت-۱

 

ماژول کوانت-۲

این ماژول براساس فضاپیمای TKS طراحی و ساخته شد که پیش از آن برای ایستگاه فضایی آلماز به کار رفته بود. کوانت-۲ از سه بخش اصلی: محفظه بار/ابزارآلات، آزمایشگاه/ابزارآلات و بخش محفظه خروج و راهپیمایی فضایی تشکیل شده است. سیستم تصفیه و تهیه اکسیژن از آب و … از دیگر تجهیزات جانبی بقا در آن بودند. مجموعه‌ای از تجهیزات علمی شامل دوربین با تفکیک پذیری بالا، طیف سنج‌ها، سنسورهای پرتو ایکس و … در کوانت قرار داده شده بود و آن را به یک ماژول چند ماموریتی تبدیل کرده بود. کوانت ۱۹۶۴۰ کیلوگرمی برای تامین انرژی مورد نیاز خود از دو آرایه خورشیدی با دهانه ۲۴ متری استفاده می‌کرد و در سال ۱۹۸۹ به میر ملحق شد.

sts089-703-092_cropped_to_show_only_kvant-2

ماژول کوانت-۲

 

ماژول کریستال

کریستال به عنوان چهارمین ماژول میر که وظیفه تکنولوژیکی بر عهده داشت، شامل دو بخش اصلی بود. بخش اول تجهیزاتی به منظور تحفیقات بروی مواد، مشاهدات نجومی و واحد آزمایش بیوتکنولوژی را شامل می‌شد. بخش دوم نیز شامل یک عرشه یا سامانه ارتباط مکانیکی با دو ورودی بود که به منظور اتصال شاتل بوران طراحی شده بود اما در نهایت در طول برنامه‌ای با عنوان برنامه شاتل- میر که بین ایالات متحده و روسیه منعقد شده بود، شاتل‌های ایالات متحده به میر متصل شدند. این سامانه ارتباط مکانیکی شامل دوربین پریرودا ۵ بود که در آزمایش‌ها مورد استفاده قرار می‌گرفت. کریستال ۲۰ تنی، شش سری ژیروسکوپ کنترل ارتفاع و دو آرایه خروشیدی را نیز شامل می‌شد و در سال ۱۹۹۰ به محل ماموریتش اعزام شد.

kristall_module_1997

ماژول کریستال

kristall_apas_docking_mechanisms

عرشه اتصال کریستال

ماژول اسپکتر

این ماژول به منظور مشاهده و بررسی محیط زیست زمین طراحی شد و برای این کار تجهیزات تحقیقاتی روسی و بین المللی بررسی اتمسفر و سطح زمین را دارا بود. بنابراین یک ماژول با ماموریت علمی محسوب می‌شد. اسپکتر ابتدا یک برنامه سری و نظامی بود اما بعدها تصمیم به تغییر ماموریت آن گرفته شد و در ۱۹۹۵ به میر پیوست. این ماژول قرار بود در جای ماژول کریستال نصب شود، به همین خاطر حدود ۲ هفته طول کشید تا این فرایند جابجایی توسط یک بازوی رباتیکی که روی میر قرار داشت، انجام شود. اسپکتر ۱۹۶۴۰  کیلوگرمی امکانات ویژه‌ای داشت، مثلا سامانه هدایت و پهلوگیری خودکار و بازوی اختصاصی لایپا برای جابجایی در قسمت‌های مختلف میر. از ویژگی‌های مهم اسپکتر قابلیت تامین انرژی نیمی از ایستگاه فضایی با استفاده از چهار آرایه خورشیدی با مجموع مساحت ۱۲۴ متر مربع بود. البته این صفحات ابتدا دو عدد بودند که به علت مشکلات تامین انرژی به چهار عدد افزایش پیدا کردند. یکی از این صفحات در حین یکی از ماموریت‌های الحاق فضاپیمای باری پروگرس-ام ۳۴ دچار سانحه شد که بعدها فضانوردان به تعمیر آن پرداختند.

spektr_-_cropped

ماژول اسپکتر و آرایه خورشیدی آسیب دیده

ماژول عرشه فرود

این ماژول به منظور الحاق شاتل‌های فضایی آمریکایی به میر طراحی شده بود که پیش از آن فقط پذیرای فضاپیماهای روسی پروگرس و سایوز بود. عرشه فرود ۴۰۹۰ کیلوگرمی در سال ۱۹۹۵ توسط شاتل آتلانتیس به فضا رفت و با موفقیت به ماژول کریستال ملحق شد.

800px-docking_module_sts-74

ماژول عرشه فرود

520px-n6p-024-low

نحوه اتصال شاتل به عرشه

800px-sts079-350-003

فضای داخلی ماژول عرشه فرود

ماژول پریرودا

پریرودا از مهمترین بخش‌های میر و هفتمین و آخرین ماژولی بود که در سال ۱۹۹۶ به این ایستگاه خارق العاده پیوست. پرویرودا شامل تجهیزات و حسگرهای متنوعی به منظور جمع آوری اطلاعات از محیط زیست کره زمین می‌شد و توسط ۱۲ کشور تهیه شده بود. مایکروویوها، ابزار آلات اینفرارد، آزمایش‌های ریزجاذبه و … بخشی از این تجهیزات بودند. پریرودا از دو بخش غیر فشاری (محل ابزارآلات) و یک بخش تحت فشار به منظور زندگی و انجام تحقیقات، تشکیل شده بود. در قست خارجی این ماژول یک رادار نیز تعبیه شده بود.

76512-050-93d2365c

ماژول پریرودا و رادار آن در قسمت عقبی میر (فضاپیمای متصل شده، سایوز است)

 

میر اجزای جانبی دیگری هم دارد که در ایستگاه فضایی میر (۲) با آنها بیشتر آشنا خواهید شد.

منبع:

https://en.wikipedia.org/wiki/Mir


پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

لطفا معادله امنیتی را وارد کنید. * Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.