مصاحبه با دکتر فتحی | هوافضای جوان

مصاحبه با دکتر محسن فتحی

دکتر محسن فتحی از اساتید دانشگاه صنعتی شریف هستند که مقطع کارشناسی را در دانشگاه شریف ، مقطع کارشناسی ارشد را در دانشگاه تربیت مدرس و مقطع دکتری را در دانشگاه امیرکبیر گذراندند. ایشان از همان دوران جنگ به حوزه هوافضا وارد شدند و تا کنون به فعالیت های خود ادامه می دهند. این استاد دانشگاه شریف که ارتباط عمیقی با صنعت داشته اند به گفتگو با سایت هوافضای جوان نشستند. در ادامه مصاحبه ایشان را میخوانیم.

دکتر فتحی

دکتر فتحی

  • از چه زمانی وارد حوزه هوافضا شدید و چه شد که شما به این رشته جذب شدید ؟

بعد از خاتمه دوره لیسانس بنده برای انجام امورات سربازی در آزمون یکی از شرکت های مهم وزارت دفاع شرکت کردم تا به جای سربازی یک دوره ۶ ساله را طی کنم. در آن مدتی که در این شرکت مشغول به فعالیت شدم تعمیر و نگه داری  محصول آن را آموزش دیدم همچنین در جریان تولید بخش هایی از  وسیله پرنده نیز  قرار گرفتم. بعد از گذشت ۶ ماه تصمیم گرفتم که از طرح ۶ ساله سربازی انصراف بدهم و برای گذراندن طرح سربازی دو ساله به گروه شهید باقری در سپاه  بپیوندم. البته به دلیل شرایط دوران جنگ مدت سربازی ۳۴ ماه بود. از آن دوران به بعد با صنایع موشکی فعالیت خودم را  شروع کرده و همکاری خودم را با صنایع شهید باقری ادامه دادم.

  • چه افتخاراتی در دوران جوانی در حوزه هوافضا یا غیره مانند خوارزمی ، ثبت اختراع و … داشته اید ؟

در دوران صنعتی خودم سر طراح موشک صیاد ۱ بودم که در جشنواره خوارزمی رتبه اول را در دوره چهاردهم این جشنواره کسب کرد. البته تیم گسترده ای روی این سیستم کار می کرد. در بحث کاوشگر هم رتبه سوم خوارزمی را کسب کردم و تقریبا تمام جوایز جشنواره های دفاعی را گرفته ام. مثلا جشنواره شهید رجایی ، جشنواره محققین برتر دفاعی ، جشنواره مدیریت پروژه های منتخب دفاعی و … . ثبت اختراع هم در مورد جستجوگر موشک دارم.

دکتر فتحی

دکتر فتحی

  • در دوران جوانی جایی با شکستی مواجه شده اید ؟ آن را چه طور برطرف کرده اید ؟

خدا خیلی لطف کرده. خدا رحمت کند شهید رودکی را که  با مجموعه شهید باقری  ارتباط داشت و با ایشان همکاری داشتیم. قبل از شهادتش می گفتند لطف خدا و دعاهای حضرت زهرا (س) شامل حال ما شده و به هر چه که می خواستیم رسیدیم و عدم موفقیتی نبوده. ولی یک نقطه ای در خاطرم مانده و همیشه ناراحت این قضیه هستم این است که در زمان جنگ روی یک محصولی کار می کردیم که با کلی مشقت و با وجود مشکلات طراحی همراه بود. این محصول بسیار کارا بود. ایامی که تست های عملکرد آن را در تیر ماه سال ۶۷ در میدان انجام می دادیم قطعنامه پذیرفته شد و آن محصول به جنگ نرسید این شاید بدترین خاطر من و دوستانم که در آن مجموعه کار می کردیم بود. زمانی که تست های میدانی را انجام می دادیم و  نتایج به نحو مطلوب  بود رادیو خبر پذیرش قطعنامه را اعلام کرد و ما  متاثر  شدیم. امام هم آن بیانیه تلخ را دادند. آرزو می کردیم دو یا سه ماه زودتر این محصول را می رساندیم چون خیلی می توانست در جنگ تاثیر گذار باشد.

  • معلم ، استاد یا مشوق در حوزه هوافضا داشته اید که در شما تاثیرگذار بوده باشد ؟

به دلیل این که خانواده مذهبی بودیم دوست داشتم که در صنایع دفاعی وارد  بشوم البته شرایط جنگ که با دوران سربازی من هم همراه شد مزید علت بود. مشوق خاصی نداشتم اما بعد از مشغولیت به فعالیت متوجه شدم که شرایط کاری  سپاه با روحیات من سازگارتر  است، علاوه بر این دوستانی هم به من توصیه کردند که به وزارت سپاه بروم. در این جدایی یکی از دوستانم نیز که با من هم عقیده بود مشورت هایی را می داد و این طور شد که قرار شد من و این دوستم  به وزارت سپاه برویم. با وجود این که ورود به  شرکتهای وزارت دفاع آرزوی خیلی از فارغ التحصیلان بودو شرکت به دلیل این که ما از فارغ التحصیلان شریف بودیم و نیروی های متخصص به حساب می آمدیم و فرآیند سخت پذیرش را گذرانده بودیم، مخالف جدا شدن  افراد گزینش شده ما بود ولی نهایتاً با رهایی من موافقت کرد.

شهید باقری در نماز جمعه یک اطلاعیه ای پخش کرده بود که برای خط تولید یک محصول نیاز به متخصص  دارند.  این اطلاعیه را دوست من از نماز جمعه آورد و من و ایشان تصمیم گرفتیم که همکاری را با آن ها شروع کنیم.

صفحه 1 اطلاعیه

صفحه ۱ اطلاعیه

صفحه 2 اطلاعیه

صفحه ۲ اطلاعیه

صفحه 3 اطلاعیه

صفحه ۳ اطلاعیه

  • خاطره ای از رفقای شهیدتان و حاج حسن تهرانی مقدم برای ما بفرمایید.

دو قشر دوست شهید دارم یک دسته آنهایی هستند که در دانشگاه با هم رفیق شدیم که دوستان بسیار خوبی بودند. آن دوران هم زمان بود با ترورهای منافقین و تعدادی از دوستان من توسط منافقین شهید شدند. یکی از صمیمی ترین دوستانم شهید مهدی   فروهر بود که در اصفهان به شهادت رسید. با شهید  فروهر فعالیت های زیادی در دانشگاه انجام می دادیم و ایشون بسیار با اخلاص بودند و فکر می کنم همین اخلاص ایشان را شایسته شهادت کرد..

با یک دسته از دوستان شهیدم در محل کار آشنا و رفیق شدم. از سال ۶۹ و ۷۰ با شهید تهرانی مقدم آشنا شدم و واقعا این شهید در ارتقا و رشد صنعت موشکی کشور بسیار مؤثر و کلیدی بود و بنده هم افتخار آشنایی با ایشان را برای اولین بار در همان سال ها پیدا کردم. اولین همکاری بنده با این ایشان برای افزایش دقت یکی از محصولات راکتی بود. ایشان با مجموعه صحبت کردند و بنده هم مدیر آن پروژه شدم. در آن پروژه موتوری را به راکت الحاق کردیم که دقت آن را بسیار افزایش می داد و در نهایت راکت  با دقت بالایی تولید شد و همچنان آن موتورها روی  محصول وجود دارد.. این پروژه با تعریف شهید مقدم شروع شد. به دلیل لطفی که شهید تهرانی به من و امثال من داشتند و این که ارادت زیادی به شهید باقری که در زمان جنگ با هم رفیق بودند به گروه شهید باقری اعتقاد زیادی داشتند و می گفتند که این مجموعه در دفاع کشور خیلی مؤثر است. حمایت های شهید از مجموعه شهید باقری ادامه پیدا کرد و بعدها ا محصولات دیگری را با همکاری یکدیگر انجام دادیم.

بهترین خاطره ای که از ایشان دارم مربوط به حمایت ایشان از یکی از محصولات دو مرحله ای بود و فکر ایشان برای آینده­ی آن بود و خود ایشان شبانه روزی از سطح کارگری در چادرهایی که نیروها می زدند برای انجام عملیات های تست حضور داشتند و زودتر از همه حاضر بودند و بدون واسطه با نیروها صحبت می کردند. بسیار پیگر بودند و با بچه ها مشغول به کار می شد تا مجموعه ها به سرانجام برسد. زمانی که برای موشک برد بلند آزمایش رو انجام دادیم و شلیک انجام شد و بعد با بی سیم تایید برخورد به هدف را اعلام کردند و با چی پی اس محل دقیق برخورد را اعلام کردند که دقیقا همان هدفی بود که می خواستیم ایشان به کل مجموعه محبت کردند و گفتند که همه رو به قبله بنشینیم و سجده شکر بجا بیاوریم برای این موفقیت. ایشان برای آینده این پروژه برنامه ریزی داشت و شهادت ایشون هم در  راستای توسعه همین پروژه بود. حاج حسن آقا به دنبال بالستیک های چند مرحله بودند که از راکت های چند مرحله ای شروع کردند تا به بالستیک های چند مرحله ای برسند و در پر کردن سوخت موشک ، مجموعه منفجر شد و ایشان به شهادت رسیدند.

دوستان دیگری هم در مجموعه ما به شهادت رسیدند. خدا رحمت کند شهید دشت بان زاده که از همکاران ما بود که در یکی از تست ها تا مرز شهادت پیش رفت ولی سالم ماندند و بعد از بازنشستگی با شهید تهرانی مقدم همکاری کردند و همراه ایشان به شهادت رسیدند گویا در ناصیه ایشان شهادت نوشته شده بود. تعداد دیگری از دوستانم نیز همراه حاج حسن آقا شهید شدند.

  • شما مدتی در مسابقات دانش آموزی داور بوده اید این مسابقات را چگونه ارزیابی می کنید ؟ ایرادات و پیشنهادات شما چیست ؟

بله هنوز هم دستی بر آتش مسابقات دانشگاه شریف داریم. واقعا جای تقدیر و تشکر دارد از بنیان گذاران این مسابقه خصوصا دکتر مظاهری. آدم شور و اشتیاق دانش آموزانی که از سراسر ایران آمدند را می بیند و برگزاری چنین مسابقاتی بسیار کار خوبی است. و برنامه ریزی خوبی انجام شده  تا ظرف چند سال  فراگیرتر شود و گسترش بیشتری پیدا کند. اما مشکلات مالی مانع می شود. درست است که این فرآیند ها خود جوش است اما وضعیت اقتصادی کشور طوری است که نمی توان توقع داشت که خانواده ها چنین هزینه هایی انجام بدهند لذا جلب حمایت  ارگان ها و مراکز برای حمایت مالی برای اشاعه فرهنگ نیاز است. نیاز به آماده سازی برای این مسابقات وجود دارد ما باید سفیر به مدارس شهرستان ها بفرستیم و مدارس حمایت مالی بشوند تا بتوانند مربی قرار بدهند و گروه هایی تشکیل بدهند. به دلیل این که این هزینه ها نمی شود سطح مسابقات آن طوری که مطلوب است نیست. ما هم سعی می کنیم که راحت نگیریم تا بازی های صوری بشود و می خواهیم قوانین به نحو مطلوب رعایت بشود. این که ما بخواهیم کیفیت مسابقات رو حفظ کنیم و از آن طرف نتوانیم حمایت رشیه دار و بنیادی انجام بدهیم که تیم های قوی وارد کار شوند تناقض ایجاد می شود. تعداد شرکت کننده ها خوب است ولی کیفیت گروه ها بالا نیست و نمی توانند استانداردهای لازم را داشته باشند. به همین دلیل شاید یک برنده بیشتر نداشته باشیم.

بعضی از دانش آموزان مخصوصا در مدارس غیر انتفاعی که معلوم است پدر و مادرها  هزینه کردند خوب ظاهر می شدند. ولی ردیابی نشده اند که بفهمیم در آینده به کجا رسیده اند متاسفانه آماری وجود ندارد. ولی بچه های خلاقی در زمینه موشک آبی بودند این ها باید ردگیری بشوند.

دکتر فتحی

دکتر فتحی

  • آینده رشته هوافضا را از لحاظ شغلی چگونه ارزیابی می کنید ؟

این سوال مهم است چون بچه ها یا این موضوع درگیر هستند. یک رکود کلی در زمینه بازار کار مهندسی وجود دارد که ربطی هم به هوافضا ندارد. بچه هایی که به من مراجعه می کنند اول گلگی از هوافضا می کنند که آمدیم به رشته ای که بازار کارمان خراب است. من به این بچه ها می گویم من که با مراکز صنعتی در ارتباط هستم و تا حدی از مراکز مهندسی آگاه هستم متاسفانه علیرغم وجود زمینه های کاری مختلف، رکودی در تمام حوزه های مهندسی وجود دارد. مهندسین کشور ما حالت کارمندی گرفته اند. و در حال حاضر کارمند   متاسفانه هشتش گرو نهش است. برای بعضی از مهندسی ها این رکود کمتر شهود دارد و برای بعضی ها بیشتر. می توان کمترین رکود را برای برق دید چون بازار کار متنوعی دارند. لذا در برق رکود کمتر محسوس است. در هوافضا این موضوع شدیدتر است به دلیل این که هوافضا گران قیمت تر است و بعضا بخش خصوصی نمی تواند وارد این سرمایه گذاری شود لذا یکی از مهم ترین بازارهای کار خودش را از دست می دهد. بنابراین شرکت های خصوصی محدود می شوند و در بخش دولتی هم مراکز دفاعی نیز محدود هستند و با توجه به وضعیت اقتصادی کشور نیز دچار محدودیت هستند. با این شرایط فضای مهندسی کشور خصوصا هوافضا با مشکل مواجه است.

من دو دوره به عنوان معاونت دانشجویی که معرفی رشته هوافضا را اجرا می کردم به دانش آموزان گفتم که رشته هوافضا هنر است یک هنر سیستمی است شاید رشته های دیگر این ویژگی ها را نداشته باشند ممکن است برای یک مهندس مکانیک فرق نکند که در ساخت یک ماشین لباس شویی یا خودرو کار کند ولی مهندس هوافضا روی یک سیستم هوافضایی کار می کند که این یک هنر است و هنرمندی می خواهد. هنر هم عاشق می خواهد یعنی کسی که عشق این کار را دارد باید بیاید حالا عشق به این کار یکی خدمت به کشور است و یکی هم خدمت به اسلام و مسلمین است. یک بعد برای کسی که خیلی وطن  دوست است و می داند این کارها را کسی جز افرادی که یک مقداری به خودشان سخت بگیرند ولی فارغ التحصیل این رشته بشوند و به مراکزی که شاید شرایط خوبی هم نداشته باشند بروند. یا کسانی که بنیه مذهبی خوبی دارند که حقوق و مزایا و شرایط اجتماعی برایشان مطرح نباشد و بخواهند عاشقانه در این مراکز کار کنند حالا چه مراکز دولتی و دفاعی و چه نیروها مانند سپاه و ارتش و جهادهای خودکفایی.

  • شما در حوزه هوافضا چه کاری دوست داشته اید انجام بدهید ولی هنوز موفق نشده اید ؟ افق کاری خودتان را چه در نظر گرفته اید ؟

من در دو زمینه هوافضایی به صورت جدی وارد شدم. یکی بحث موشکی است که دو شاخه زمین به زمین راکتی و پدافند هوایی هدایت شونده بودند و یکی هم در بحث فضایی است که از سال ۱۳۸۳ وارد شدم در بُعد کاوشگرها و ارسال موجود زنده به فضا بوده. چون عمر کاری و حیاتی هر انسانی محدود است علاقه مند بودم در این دو شاخه ای که وارد شدم به گونه ای مؤثر بشوم که یک جهش خوب را حداقل شاهد باشم. الحمدلله در بعد موشکی هم در بُعد راکتی و هم در بُعد پدافندی موفق بودم و رسیدیم به محدوده آنچه که دنیا با آن سابقه رسیده است. ولی در بُعد فضایی هنوز به آن مرحله ای که علاقه مند بودم در زمینه کاوشگرها و ارسال موجود زنده به فضا طبق زمان بندی نرسیده ایم و احساس می کنم که خوب پیش نمی رود.

دکتر فتحی

دکتر فتحی

  • دانش آموز و دانشجو خوب چه پارامترهایی دارد ؟

دانش آموز در دوره مدرسه باید به گونه ای عمل کند که پایه علمی خودش را به خوبی ببندد چون پایه علمی در همان مقطع بسته می شود بازی گوشی و کارهای متفرقه به اعتقاد من نباید انجام بشود. برسانند خودشان را به دانشگاه چون برای ورود به کار حداقل باید لیسانس بگیرند. ممکن است البته ادامه تحصیل بدهد. دانش آموز با کمترین اغتشاش باید دوران دبیرستان را بگذراند. قدر هر مقطع را باید در همان دوران بدانند اکثرا بعد از گذر از مقطعی قدر آن را می فهمند ولی بودند کسانی هم که در هر مقطع از آن شرایط بهترین استفاده را کردند. در دانشگاه در دوره لیسانس باید نحوه تجزیه و تحلیل کردن مسائل را به خوبی یاد بگیرد. به وسیله امکانات و اساتیدی که در دانشگاه هستند باید هنر تجزیه و تحلیل را به خوبی یاد بگیرد. در بعد فرهنگی هم باید دانشجوها خودشان را تقویت کنند در دو سال اول تمرکز خودشان را بر دروس بگذارند که بنیه علمی آن ها محکم بشود ولی از سال دوم بنیه اعتقادی و اخلاقی را تقویت کنند تا علمی که یاد می گیرند را در زمینه های خوب استفاده کنند. آیا علمی را یاد می گیرد تا فوری به خارج برود و امیال خودش را پیاده کند یا حتی این که به خارج می رود علمی را یاد بگیرد و برگردد و به کشورش خدمت کند یا اگر هم می ماند نیازهای کشور را مرتفع کند. توسل به خدا داشته باشد و بداند که روزی حلال توسط خدا تضمین شده است به شرط حرکت. ببنید چه کاری از دستتان بر می آید و تمام تلاش تان را بر روی آن قرار دهید و مطمئن باشید که روزی را خدا می رساند. این ها را دانشجو می تواند از دانشگاه بگیرد و برود در بازارکار.

  • یک روز شما چه طور می گذرد ؟

بعد از نماز صبح کار من شروع می شود من هم در بخش دانشگاهی هستم و هم کار صنعتی و تلفیق این دو با یکدیگر بسیار مشکل است و سعی کرده ام با برنامه ریزی به هیچ کدام آسیب نرسد و یکی از ناراحتی هایم کم شدن رسیدگی به خانواده است و زمان کمتری را برای آنها اختصاص می دهم. معمولا هم تا دیر وقت کارهای دانشگاهی را انجام می دهم. معمولا از ساعت ۱۱ تا نماز صبح می خوابم.

دکتر فتحی

دکتر فتحی


9 دیدگاه در ”مصاحبه با دکتر محسن فتحی

  • ۱۲ مهر ۱۳۹۴ در ۹:۲۵ ق.ظ
    پیوند یکتا

    باعث افتخار ما هستند.جناب دکتر سلامت و سرزنده باشید!

    پاسخ
  • ۱۷ مهر ۱۳۹۴ در ۱۲:۳۰ ب.ظ
    پیوند یکتا

    داش محمد کاش یه عکسی از استاد حین درس دادن یا داوری مسابقات میذاشتی باوفا!
    بازم تشکر

    پاسخ
    • ۱۷ مهر ۱۳۹۴ در ۱:۲۰ ب.ظ
      پیوند یکتا

      حتما با شروع مسابقات از ایشون گزارش تصویری خواهیم گرفت.

      پاسخ
  • ۱۷ مهر ۱۳۹۴ در ۳:۳۱ ب.ظ
    پیوند یکتا

    إذا کان یعیش شهیدا؟
    إذا کان ل المساعدین علی خامنئی ؟

    پاسخ
    • ۱۸ مهر ۱۳۹۴ در ۳:۲۳ ب.ظ
      پیوند یکتا

      بله ایشون مجاهدانه در حال کار در حوزه هوافضا هستند و خداوند ایشون رو حفظ کنند.

      پاسخ
  • ۱ آبان ۱۳۹۴ در ۳:۱۳ ب.ظ
    پیوند یکتا

    سلام.مجموعه مصاحبه هاتون رو ادامه نمی دین؟

    پاسخ
    • ۳ آبان ۱۳۹۴ در ۴:۲۷ ب.ظ
      پیوند یکتا

      سلام
      بله از ابتدا قصد داشتیم که این کار ادامه دار باشد. در آینده مصاحبه های دیگری بارگذاری می شود.

      پاسخ
  • ۱۱ اردیبهشت ۱۳۹۵ در ۹:۴۶ ق.ظ
    پیوند یکتا

    خیلی دلنشین هستن و مصاحبه خوبی بود, میتونست بهتر باشه.

    یه سوال, دیگه ادامه نداره مجموعه مصاحبه هاتون؟!!!

    پاسخ
    • ۱۱ اردیبهشت ۱۳۹۵ در ۱۰:۱۶ ق.ظ
      پیوند یکتا

      ادامه دار خواهد بود.

      پاسخ

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

لطفا معادله امنیتی را وارد کنید. * Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.