سایوز و آپولو با یکدیگر دست دادند! | هوافضای جوان

سایوز و آپولو با یکدیگر دست دادند!

دو ابر قدرت جنگ سرد در کنار هم

آمریکا و روسیه در سال ۱۹۵۷ مسابقه ی “چه کسی زودتر به ماه می رسه” رو شروع کردند! فضاپیمای سایوز در روسیه و فضاپیمای آپولو در آمریکا به این منظور ساخته شدند. هریک از دو کشور تمام توان خودشون رو برای برنده شدن تو این رقابت به کار برد و این در حالی بود که روابط سیاسی دو کشور تیره و تار بود. آمریکا در سال ۱۹۶۹ تونست به ماه بره و برنده ی مسابقه بشه. بعد از تموم شدن جنگ ویتنام، از طرفی روابط دو کشور رو به بهبودی بود و از طرف دیگه هر کدوم تو این مدت تجربه های فضایی زیادی به دست آورده و پیشرفت های زیادی کرده بودند، بنابراین تصمیم بر این شد که یه ماموریت فضایی مشترک انجام بدهند. رهبر روسیه تو بخشی از صحبت هاش در مورد این ماموریت گفته:” فضانوردان روسی و آمریکایی برای اولین بار در تاریخ بشری یه ماموریتِ فضایی رو با هم انجام می دهند، اونها می دونند که زمین از اون فاصله بسیار زیباست و برای اینکه با صلح روی اون زندگی کنیم بسیار بزرگ و برای اینکه جنگ های هسته ای به راه بندازیم بسیار کوچیکه” این صحبت ها نشون می ده که درسته که تو این ماموریت آزمایش های علمی هم انجام شد، اما محرک اصلیِ انجام این ماموریت دلایل سیاسی بودند.

در حاشیه ی ماموریت

معمولا هر ماموریتِ فضایی علامتی داره. ماموریت سایوز و آپولو هم از این قاعده مستثنی نیست. شکل های زیر به ترتیب از راست به چپ علامت این مأموریت در کشور روسیه و آمریکا رو نشون می دهند.

ASTP-patch1 ASTP_patch

جالبه بدونید که از زمانِ به فضا فرستادنهِ آپولو ۱۱، برای همه ی ماموریت های سرنشین دارِ آمریکایی مدال هایی طراحی می شد. هدف این مدال ها بزرگداشت اون ماموریت بود. مدال مربوط به پروژه ی آپولو و سایوز رو می تونید در شکل زیر ببینید.

Apollo-Soyuz_Test_Project_Flown_Silver_Robbins_Medallion

پیش زمینه های ماموریت، روی زمین

قبل از شروع هر کاری، مهندسین و فضانوردانِ دو کشور چندین بار با هم ملاقات کردند و تاسیسات فضایی هم دیگه رو دیدند. تصمیم بر این شد که یک گردونه به نام گردونه ی اتصال ساخته بشه، تا با کمک اون دو فضاپیما در فضا بهم متصل بشوند. قطر این گردونه ۱.۵ و طول اون ۳ متر بود. گردونه ی اتصال با همکاری هر دو کشور ولی در آمریکا ساخته شد. جالبه بدونید که ترکیبات و فشار اتمسفر سایوز و آپولو با هم فرق داشت. اتمسفر آپولو از اکسیژن و مقداری جیوه تشکیل شده بود و اتمسفر سایوز از اکسیژن، نیتروژن و جیوه. بنابراین وظیفه ی دیگه ی گردونه ی اتصال این بود که مانع اختلاط هوای دو فضاپیما بشه.

یکی از چالش هایی که این ماموریت باهاش مواجه بود، تفاوت زبون فضانوردان روس و آمریکایی بود، بنابراین فضانوردان مجبور شدند، زبان همدیگه رو یاد بگیرند.

مراحل طی شده در ماموریت

شکل زیر ماموریت انجام شده رو به صورت خلاصه و از ابتدا تا انتها نشون می ده.

ASTPsequenceB-660x499

تصویر خلاصه مأموریت آپولو – سایوز

در ادامه، بعضی از فازهای این ماموریت دقیق تر بررسی می شوند.

آپولو و سایوز، قبل از اتصال

آپولو با سه فضانورد و سایوز با دو فضانورد با فاصله ی زمانی ۷ ساعت و نیم از هم، به فضا پرتاب شدند. فشاپیمای آپولو به وسیله ی راکتِ سترن آی بی پرتاب شد. بعد از رسیدن به مدار، آپولو به گردونه ی اتصال که در بالای مرحله ی دوم راکت سترن نصب شده بود، متصل شد. این پرتاب، اولین پرتاب روسی بود که به صورت زنده از تلوزیون پخش می شد. فضاپیمای سایوز باید دو مانور انجام می داد تا به مداری که اتصال در اون اتفاق می افتاد، برسه. در فیلم زیر می تونید لحظه ی پرتاب دو فضاپیما و لحظه  اتصالشون رو ببینید.

آپولو و سایوز با هم دست دادند!

بالاخره بعد از دو روز، دو فضاپیما بهم متصل شدند. سه ساعت بعد از اتصال اونها، فرمانده ی روسیه و آمریکا با کمک گردونه ی اتصال، تونستند با هم دست بدهند و بعد از اون پیام های تبریک از آمریکا و روسیه برای اونها فرستاده شد. فیلم (۱) دست دادن این دو فرمانده رو نشون می ده.

سایوز و آپولو دو روز بهم متصل بودند. شکل زیر آپولو و سایوز بهم چسبیده رو نشون می ده.

640px-Apollo-soyuz

نمونه متصل یک آپولو و سایوز در موزه ملی هواوفضای امریکا

در طی این دو روز به جز آزمایش های علمی کارهای نمادین زیادی انجام شد. فضانوردان از فضاپیماهای هم دیگه دیدن کردند، با هم غذا خوردند، به زبون همدیگه صحبت کردند و هدایایی مثل دونه ی درخت( که بعدها در هر دو کشور کاشته شدند)و پرچم کشورها رو بهم دیگه اهدا کردند. ۴۴ ساعت بعد از اتصال، دو فضاپیما از هم جدا شدند.

آپولو و سایوز، بعد از جدا شدن

بعد از اتصال، آپولو ۹ روز و سایوز ۵ روز در فضا موندند و آزمایش هایی رو به طور جداگانه انجام دادند. مثلا آمریکایی ها زمین رو به دقت مشاهده کردند و یا اثرات بی وزنی رو بر روی تخم ماهی در مراحل مختلف رشدش بررسی کردند. این دو فضاپیما، یک آزمایش بسیار جالب دیگه رو هم با کمک هم انجام دادند. آپولو با قرار گرفتن جلوی خورسید، یک خورشید گرفتگیِ مصنوعی رو ایجاد کرد و سایوز از هاله ی دور خورشید عکس گرفت. این هاله پلاسماییِ که دور خورشید رو گرفته و در هنگام خورشید گرفتگی بهتر از همیشه دیده می شه و برای اجرای تحقیقات مناسبه.

آپولو در هنگام فرود از سه چتر نجات استفاده کرد و روشِ فرودش به این صورت بود که تو آب فرود میومد.شکل زیر لحظه ی برخورد این فضاپیما با آب رو نشون می ده.

apollo_11_command_module_splashdown

لحظه فرود آپولو

فیلم زیر فرود آپولو روبه طور کامل نشون می ده.

 

سانحه

ماموریت انجام شده تقریبا از هر لحاظ خوب بود، تنها مشکل جدی، اتفاقی بود که برای آپولو در هنگام فرود با چتر افتاد. هر فضاپیما برای کنترل و تنظیم وضعیت خودش از یک سیستم کنترلی استفاده می کنه. سیستم کنترلی با کمک تراسترها(وسیله ای که نیروی پیشران تولید می کنه) وضعیت ماهواره رو به حالت دلخواه در می یاره . اتفاقی که افتاد به این صورت بود که سیستم کنترلی که باید در هنگام فرود خاموش بشه، روشن مونده بود و گازهای سمی از این سیستم خارج شده بودند و از راه ورودی هوای کابین، به کابین برگشته بودند. یکی از فضانوردان تقریبا بیهوش شده بود، اما یکی دیگه از اونها از ماسک اکسیژن استفاده کرد و ماسک ها رو به دو نفر دیگه هم رسوند. هر سه فضانورد بعد از فرود تا ۲ هفته توی بیمارستان بودند.

در حال حاضر هر کدوم از اجزای این ماموریت در یکی از موزه های دنیا قرار داره.