محمد جوکار | هوافضای جوان

لندیگراف هواناو

لندیگراف هواناو

فرض کنید در هنگامه‌ی جنگ هستید و تعدادی از سربازان شما همراه با تعداد زیادی تجهیز در یک منطقه‌ی ساحلی تحت محاصره دشمن قرارگرفته‌اند و شما باید به سرعت این مقدار نیرو و تجهیزات رو از این ساحل تخلیه کنید و یا فرض کنید نقطه‌ای از ساحل برای حمله مشخص شده و شما باید در یک زمان خاص تعداد زیادی نیرو، تانک و ادوات جنگی رو به اون نقطه از ساحل برسونید. خب یکی از بهترین راه‌کارها برای انجام این کار استفاده از شناورهای بزرگ جهت حمل سرباز و تجهیزات است، ولی یک مشکل بزرگ وجود داره، ممکنه دشمن برای از کار انداختن نیرو و توان شما اسکله‌ی موجود در ساحل رو تخریب کرده باشه و یا به دلیل جزر و عقب نشینی آب، اسکله غیرقابل استفاده شده باشه و یا ساحل موردنظر اصولا اسکله نداشته باشه تا شما بتونید از شناورهاتون برای انتقال و جابجایی نیرو استفاده کنید. همونجوری که می‌دونید آب در کنار ساحل‌ها دارای عمق بسیار کمی است و در صورت ورود شناور به این نقاط، اون شناور به‌گل می‌شنیه و قادر به ادامه حرکت نیست و باید برای برگردوندنش به آب در مرحله اول، این کشتی رو سبک کرد و بعد به وسیله‌ی شناورهای کمکی اون رو به سمت دریا کشید. برای حل این مشکل ابتدا شناورهای لندینگ‌کرافت (Landing Craft) طراحی شدند. (البته در کشور ما به طور خلاصه به این شناورها لندیگراف میگن!!) این شناورها خودشون وزن بسیار کمی دارند و داخلشون هم فضاهای خالی زیادی برای جایگیری تجهیزات و انسان است، اضافه بر این کف شناورها هم طوری طراحی شده که در صورت ورود به ساحل و برخورد کف شناور با شن‌، بتونن راحت تر از گل خارج بشن. اما این شناورها هم خیلی نمی‌تونن وارد ساحل بشن و اگه روزی سوار این شناورها بشید موقع رسیدن به ساحل، در داخل آب پیاده می‌شید و باید چند متری رو داخل آب حرکت کنید تا به ساحل برسید. اگه قسمت اول فیلم “نجات سرباز رایان” رو دیده باشید و به اون شناورهایی که سربازها رو در ساحل شنی نُرماندی پیاده می‌کنه توجه کرده باشید، متوجه منظورم خواهید شد. اگر هم این فیلم رو ندید اصلا مشکلی نیست چون شکل زیر یه شناور لندیگراف رو نشون میده و همونطوری که میبیند سربازها داخل آب پیاده شدند و مجبورند برای رسیدن به ساحل، داخل آب حرکت کنند.

لندیگراف انگلیسی در حال پیاده‌سازی نیرو در ساحل

بعد از اختراع هواناوها و شناسایی قابلیت‌های این وسیله، بهترین راهکار استفاده از این وسایل بود. هواناوها قابلیت این رو دارند که روی هر سطحِ تقریبا صافی، چه سطح آب و چه سطح ساحل به راحتی حرکت کنند. از طرفی چون به گل نمیشینن پس می‌تونن ابعاد بزرگتری داشته باشند و در نتیجه تجهیزات و سربازهای بیشتری رو در یک مرحله تخلیه یا سوار کنند، تازه سرباز و تجهیزات رو هم دیگه داخل آب پیاده نمی‌کنند؛ پس بهترین وسیله برای تخلیه و بارگیری تجهیزات و انسان در مناطقی که اسکله موجود نیست همین هواناوها هستند. شکل زیر رو ببینید تا تفاوت پیاده سازی سرباز توسط “لندیگراف‌هواناو” و “لندیگراف” در شکل قبل رو متوجه بشید.

لندیگراف‌هواناو روسی زوبرا متعلق به نیرودریایی بونان درحال پیاده‌سازی نیرو در ساحل

شاید این سوال پیش بیاد که چرا لندیگراف‌هواناو؟ و اینکه تفاوت لندیگراف‌هواناو با هواناو معمولی چیه؟ در پاسخ به این سوال باید گفت که لنیدگراف‌هواناو در اصل همون هواناو معمولی است با این تفاوت که طوری طراحی می‌شه که فضای حمل بار بسیار زیادی با فضاهای خالی بسیار زیاد داشته باشه تا بتونه بیشترین تجهیرات و بار رو حمل و نقل کنه.

لندیگراف هواناوها با نام انگلیسی Landing Craft Air Cushion شناخته میشن و به صورت مخفف با LCAC نمایش داده می‌شوند. از این به بعد اگر انتهای نام هواناوی کلمات LCAC و یا LC رو دیدید، بدونید که این هواناو از نوع لندیگراف است. البته یه کلاس از هواناو آمریکایی هست که دقیقا نام LCAC  رو داره و دقیقا یه هواناو لندیگراف است که مدلش با شماره‌اش در انتهای اسمش مشخص می‌شه که دو کشور ژاپن و امریکا از این کلاس هواناو استفاده می‌کنند. استفاده از این نوع هواناو بیشتر در جنگ جهانی دوم معمول شد مخصوصا در نبرد دریای آرام؛ با توجه به اینکه امریکا و ژاپن هردو دارای مرز ساحلی زیاد بودند و جنگ این دو کشور بیشتر در دریا و در ساحل اتفاق می‌افتاد، استفاده از این شناورها گسترش زیادی پیدا کرد و به همین دلیل بیشتر لندیگراف‌هواناوهای جهان از نوع نظامی هستند، البته از نوع غیرنظامی و به جهت مصارف نجات و کمک‌رسانی نیز هواناویی ساخته شده‌، به خصوص در مناطقی که سونامی و طوفان احتمال بیشتری داره، چون در طی سونامی قطعا اسکله و تجهیزات بارگیری شناورها به کل نابود خواهند و تنها راه ارتباط از طریق ساحل و امداد رسانی لندیگراف هواناوها هستند. در شکل زیر یه لیندیگراف هواناو رو در حال امدادرسانی به شهر مئولابو در اندونزی که بر اثر سونامی در سال ۱۳۸۳ تخریب شده رو مشاهده می‌کنید.

وجود لندیگراف هواناو باعث شده که ما به ۷۰ درصد خطوط ساحلی در تمامی جهان دسترسی پیدا بکنیم درحالی که بدون لندیگراف هواناو و با شناورهای دیگر تنها به ۱۵ درصد خطوط ساحلی جهان دسترسی داشتیم.

شکل ظاهری عموم هواناوهای لندیگراف به صورت یک عرشه رو باز برای جادهی تجهیزات است. از طرفی برای اینکه بتونن راحت‌تر تجهیزات و نفرات رو به ساحل تخلیه کنند در قسمت جلویی خودشون دارای سطح شیب‌دار هستند تا به محض اینکه به ساحل رسیدند این سطح شیب‌دار رو باز کنند و نفرات، تانک‌ها، نفربرها و بقیه تجهیزات رو تخلیه کنند. شکل زیر یه جانمایی معمول برای این نوع هواناو است. البته این به این معنی نیست که همه لندیگراف‌هواناوها به این صورت ساخته می‌شوند.

شکل عمومی و جانمایی عمومی لندیگراف‌هواناو

بعضی از این شناورها میتونن تا ۱۰ ماشین زرهی رو در خودشون جای بدهند و به ساحل منتقل کنند و حدود ۳۰۰ تا ۵۰۰ سرباز رو در هر انتقال جابجا کنند که رقم بسیار قابل توجهی است.

برجسته‌ترین لندیگراف هواناوها موجود در دنیا را می‌توان به این صورت نام برد:

  • هواناو روسی کلاس ایست (Aist-class LCAC)
  • هواناوهای کلاس گریفون (Griffon 2000TD -8000TD)
  • هواناوهای چینی جینشا (Jinsha class LCAC – Type 724 – Type 726 LCAC)
  • هواناو امریکایی (LCAC)
  • هواناو کره‌ای (LSF-II 631)
  • هواناو روسی کلاس زوبرا (Zubra-class LCAC)منابع:

https://en.wikipedia.org/wiki/Landing_Craft_Air_Cushion

https://en.wikipedia.org/wiki/Air-cushioned_landing_craft

 

 

معرفی هواناو BH.7

معرفی هواناو BH.7

هواناو مدلBH.7 ، به نام کامل British Hovercraft Corporation BH.7 هواناو سایز متوسط ساخت “شرکت هواناو بریتانیا” در کلاس Wellington است. این کلاس در ادامه کلاس SR.N ساخته شده و همونطور که در مقالات قبل توضیح دادیم کلاس SR.N از شماره  SR.N1 شروع شده و تا SR.N6 ادامه پیدا کرد ولی از شماره ۷ به بعد، هواناوهای این کلاس دیگه به نام SR.N7  نیستند و به نام BH.7 شناخته می‌شن.  در اواخر ده ۶۰ میلادی شرکت ساندرو رو (Saunders-Roe) که مدل‌های SR.N  رو اسم گذاری میکرد با شرکت Vickers Supermarine ادغام شده و شرکت جدیدی با نام British Hovercraft  رو پدید آورد و همونطوری که از اسمش هم مشخصه قرار بر این بود که به صورت تخصصی و انحصاری به ساخت هواناوها بپردازه، به همین دلیل هواناوهای ساخته شده از این تاریخ به بعد با نامگذاری جدید BH شناخته می‌شوند.

هواناو BH7

مدل اولیه این هواناو در سال ۱۹۶۹ ساخته شد. ابتدا اسم این مدل اولیه P235  بود که بعدها به BH.7Mk2 تغییر نام داد که در این بین فقط اسمش عوض شد و کاربرد و مشخصات یکسانی رو داشت. هدف این هواناو نظامی شکار مین‌های دریایی بود که در سال ۱۹۷۰ در پورتلند برای این منظور به کار گرفته شد. برخلاف مدل‌های قبلی این هواناو که عموما کاربرد مسافری داشتند و بعدا مدل‌های نظامی ازشون بیرون اومد، این هواناو از ابتدا برای اهداف نظامی ساخته شد. در تصویر زیر هواناو BH.7Mk2 از نمونه‌های اولیه این هواناو رو مشاهده می‌کنید.

هواناو BH.7 MK2

در ادامه این هواناو برای اهداف دیگه هم استفاده شد که همه تقریبا عملیاتی و نظامی بودند. استفاده به عنوان شناور ضدزیردریایی و استفاده برای حمایت و دفاع از شناورهای ماهیگیری منطقه و … .

این شناور تنها در اختیار دو کشور است، به غیر از انگلستان که کشور سازنده است کشور ایران تعداد ۴ فروند مدل BH.7 Mk.5 و تعداد ۲ فروند از مدل BH.7 Mk.4s رو در سال ۱۹۷۰ خریداری کرد که هنوز در ناوگان دریایی در حال خدمت هستند و اصلاحات و بهبودهایی نیز بر روی آنها انجام شده. مثلا مدل MK4 از قابلیت پرتاب موشک سطح به سطح بهره می‌بره که در مدل اولیه این قابلیت وجود نداشت. موشک ضدکشتی ایتالیایی مارته به احتمال زیاد موشک مورد استفاده در این هواناو است.

هواناو BH.7 متعلق به ارتش جمهوری اسلامی در حال پیاده سازی نیرو در ساحل

این هواناو از موتور توربین گاز رولز رویس پروتئوس مدل ۵۴۱ و در مدل MK5 از مدل پروتئوس ۵۴۹ استفاده می‌کنه که ۳۱۷۱ کیلووات قدرت داره. این موتور هم پروانه‌ی روی عرشه رو برای پیشروی هواناو می‌چرخونه و هم فن زیر پروانه که وظیفه پر کردن بالشتک زیر هواناو از هوا رو داره. همونطوری که می‌دونید هواناوها برای حرکت نیاز دارند تا بالشتکشون از هوا پر بشه که عموما اینکار با فن‌هایی که روی عرشه قرار داره انجام می‌شه ولی در طراحی هواناو BH.7 سعی شده که روی عرشه یکدست به نظر بیاد و این حفره‌های مکنده هوا به زیر ستون پروانه منتقل شدند که شامل دو حفره در دو طرف ستون است.

حفره‌های مکش هوا به داخل بالشتک

از طرفی اگزوز بیشتر هواناوها در بالای عرشه و روی ستون‌ها قرار داره ولی اگزوز این هواناو در قسمت انتهایی قرار داده شده و درب برای ورود خروج به داخل هواناو در قسمت جلویی است، البته در مدل اولیه P235 این درب در قسمت جلویی وجود نداشت.

یکی از نکات جالب در طراحی این هواناو دو سمت کناری روی عرشه‌ی این هواناو است که بسته به نوع ساخت می‌تونه در دومدل ازش استفاده بشه. فضای خالی این قسمت‌ها می‌تونه یا با کابین‌های کناری پر بشه و افراد و تجهیزات رو در خودش جای بده و می‌تونه بدون کابین ساخته بشه تا در این مکان‌ها مین‌یاب‌های کوچک، تجهیزات پرتاب موشک و یا محل فرود و پرتاب پهپاد قرار داده بشه. در شکل زیر در سمت راست مدلی که در دو سمت دارای کابین است و در سمت چپ مدلی که به جای کابین از این فضا برای سامانه‌های پرتاب پهپاد و موشک استفاده کرده رو مشاهده می‌کنید.

تفاوت دو مدل عرشه هواناو با کابین کناری -سمت راست- بدون کابین کناری -سمت چپ-

سرعت این هواناو چیزی معادل ۵۸ نات یا حدود ۱۰۷ کیلومتر در ساعت است که در مدل MK5 تا ۶۰ نات هم می‌تواند سرعت داشته باشد. بالشتک‌های زیرین هم از ویژگی انگشتی بودن که در مدل‌های قبلی نیز استفاده شده بود بهره می‌برند. این بالشتک هم عمر بیشتری داره و هم راندمان بالاتری رو ایجاد می‌کنه ولی در عوض هزینه تعمیر و نگهداری بیشتری داره. ادامه مشخصات این هواناو رو در جدول زیر می‌تونید ببینید.

 

تصویر سه نما از هواناو BH.7

 

ویژگی مقدار
طول ۲۳.۹ متر
عرض ۱۳.۸متر
ارتفاع ۱۰.۳۶ متر
وزن فول لود ۵۶ تن
پیشرانش توربین گاز رولزرویس پروتئوس ۵۴۱ یا ۵۴۹
سرعت ۵۸ نات (۱۰۷ کیلومتربرساعت)
مسافر ۱۷۰ مایل با سرعت ۳۰ نات
مسافر ۶۰ سرباز با تجهیزات کامل در کابین‌های کناری

 

منابع:

https://en.wikipedia.org/wiki/British_Hovercraft_Corporation_BH.7

http://www.jameshovercraft.co.uk/hover/bh7.php

https://www.globalsecurity.org/military/world/iran/wellington.htm

 

 

هواناوهای ایرانی

هواناوهای ایرانی

تاریخچه حضور هواناوها در ایران به سال‌های قبل از انقلاب برمیگرده، ایران به دلیل شرایط جغرافیایی و نیاز به حضور وسایل آبی و خاکی در ناوگان دریاییش، از همون ابتدای طراحی و ساخت هواناوها، اقدام به خرید چند فروند از این وسیله کرد. در حدود سالهای ۱۹۶۸ الی ۱۹۷۵ (به شمسی سال‌های ۱۳۴۷ تا ۱۳۵۴) بود که ایران ۸ فروند هواناو SRN6 و حدود ۶ فروند هواناو BH-7 خریداری کرد. جالبه بدونید که هواناور SR.N6 در سال ۱۹۶۷ مدل نظامی خودش رو تجاری کرد و ایران بلافاصله جزو اولین مشتری‌های این هواناو بود و طی چند سال از هر دو کلاس SR.N6 و BH-7 خریداری کرد. هواناو SR.N6 علاوه بر خرید این هواناوها کشورمون در ساخت هواناو نیز به فناوری هایی دست پیدا کرده  و در سالهای بعد از انقلاب به جای خرید هواناو، دست به ساخت هواناو با توان داخلی و روش های مهندسی معکوس از هواناوهای موجود زد که باعث شد کشورمون جزو ۵ کشور دارنده فناوری ساخت هواناو بشه. در ادامه قصد داریم تا شما رو با هواناوهای ساخته شده توسط کشورمون آشنا کنیم.

هواناوهای سری یونس

ایران با توجه به موقعیت دریایی خودش در جنوب و دسترسی زیادش به مناطق وسیع در ساحل خلیج فارس و داشتن جزایر متعدد، چه برای ایجاد امنیت و چه تثبیت قدرت دفاعی خودش، نیاز به وسایل حمل و نقلی داشت که برای تردد در این سواحل و جزایر مناسب باشند. به همین دلیل از جمله مشتریان جدی این نوع هواناوها بود، از طرفی کشور عراق نیز به واسطه داشتن هورهای وسیع و مناطق باتلاقی و ارتباط با خلیج فارس نیز مانند ایران این نیاز رو احساس می‌کرد و این کشور نیز همپای ایران برای خرید این هواناوها اقدام کرد. در خلال جنگ تحمیلی عراق علیه ایران، این هواناوها نقش موثری رو ایفا کردند و در خیلی از عملیات‌های باتلاقی در جنوب ایران شرکت داشتند. با توجه به نقش پررنگ و موثر این وسیله در دفاع مقدس، مسئولین نظامی کشور به فکر ساخت این وسیله‌ی کاربردی افتادند و در همون اواسط جنگ، اولین نمونه هواناو در پژوهشکده اثرسطحی فارس ساخته شد که یونس ۱۰ نام گرفت. بعد از ساخت این هواناو، ایران به فکر ساخت هواناوهای کوچک‌تر با قابلیت مانور بیشتر و ظرفیت کمتر افتاد که در همین راستا هواناوهای یونس ۱ با ظرفیت حمل ۲ نفر و هواناو یونس ۲ با ظرفیت حمل ۴ نفر و هواناو یونس ۶ با ظرفیت حمل ۶ نفر ساخته شدند. در عکس زیر هواناو یونس ۶ رو می‌بینید.

هواناو یونس ۶

بعد از ساخت نمونه‌های موفق با ظرفیت پایین، هواناو یونس ۲۲ به سفارش نیروی دریایی سپاه در پژوهشکده هوادریای شیراز طراحی و ساخته شد. این هواناو که ظرفیت حمل ۱۸ نفر رو داره تقریبا بومی ساخته شده و بجز موتور محرکه‌ که از کشورهای انگلیس و آلمان خریداری شده‌اند بقیه اجزای این هواناو در داخل طراحی و ساخته شده. در ساخت یونس ۲۲ سعی بر ساخت وسیله با کمترین هزینه موردنظر بوده و با توجه به دانشی که در راه ساخت این هواناو کسب شد، مخصوصا در بحث سازه‌ی سبک، کشور توانایی اینکه از این دانش در صنعت بالگردسازی و هواپیماسازی هم استفاده بکنه رو داره. مثلا آلیاژ ساخت این هواناو برخلاف نمونه‌های قبلیش از نوع آلیاژ دریایی بجای آلیاژهای هوایی است که هم قابلیت جوشکاری داره، هم فرسودگی کمتری داره و هم ارزون‌تر است. سرعت این هواناو ۴۳ نات (۸۰ کیلومتر در ساعت) است. یونس ۲۲ در مدل دوم خودش قابلیت حمل ۲۰ نفر رو داره و در صورت تولید انبوه می‌تونه به کشورهای حاشیه خلیج فارس صادر هم بشه.

هواناو سری تندر

تجربه ساخت هواناو یونس ۲۲ بعدها باعث ساخت هواناو تندر شد. هواناو تندر مدل ارتقا یافته‌ی هواناو SR.N6 موجود در ناوگان ارتش بود، که در سال ۹۱ رونمایی شد. این هواناو  نسبت به هواناو SR.N6 در سیستم‌های مکانیکی، الکترونیکی، هیدرولیکی سامانه‌های الکتریکی و سوخت توسط متخصصان کشور خودمون، ارتقا داده شده. همچنین هواناو تندر قابلیت پشتیبانی از هواپیماهای بدون سرنشین بهش اضافه شده و امکان پرتاب انواع راکت و توپ رو هم داره.

هواناو تندر

این هواناو علاوه بر خدمات رزمی؛ در مدل غیرنظامی هم می‌تونه برای حمل بار و مسافر در مناطق فاقد اسکله و همچنین کمک‌رسانی و امدادرسانی در مناطق سیل‌زده و مطالعات دریایی و زیست محیطی هم استفاده بشه.

هواناو تندر کنار اسکله

هواناوهای کامپوزیتی

اخیرا دو مدل هواناو کامپوزیتی نیز در دو نمونه نظامی و غیرنظامی در حال ساخت هستند. این هواناو با ۲۰ متر طول ، ۸.۴ متر عرض ، و ۴.۵ متر ارتفاع، قابلیت حمل ۲۲ مسافر و ۲۰ تن بار رو داره. این هواناو ایرانی می‌تونه با سرعت ۸۰ کیلومتر بر ساعت حرکت کنه. مدل غیرنظامی برای عملیات نجات و جستجو کاربرد داره و مدل نظامی هم برای پشتیبانی لجستیکی و ترابری استفاده می‌شه. در شکل‌های زیر ماکت نمونه‌ی امداد و نجات این هواناو و نمونه ترابری نظامی رو مشاهده می‌کنید.

ماکت نمونه‌ی امداد و نجات هواناو کامپوزیتی

ماکت هواناو کامپوزیتی در مدل ترابری نظامی

استفاده از هواناوها به دلیل شرایط جغرافیایی ایران در جنوب و شمال همواره مورد بحث بوده و وجود چنین وسایلی برای ناوگان دریایی کشور و تقویت بنیه دفاعی کشور ضروری به نظر می‌رسه. از طرفی ساخت  وسایل اینچنینی در داخل کشور و استفاده از متخصصان داخلی برای ساخت آنها، نه تنها باعث توسعه و پیشرفت کشور در مباحث دفاعی خواهد شد بلکه اشتغال‌زایی، کارآفرینی و رونق اقتصادی کشورمون رو نیز در پی خواهد داشت.

 

منابع:

هواناو-تندرhttp://www.defanews.ir/products/

http://irartesh.ir

http://www.military.ir/forums/topic/2447

 

 

 

هواناو چیست؟

هواناو چیست؟

هواناو یا هاورکرفت نوعی وسیله‌ی «هوادریایی» و چندمنظوره است که روی بالشتکی از هوا حرکت می‌کنه و توانایی حرکت روی دریا، یخ، خاک، گل و … رو داره. هواناو این کار رو با کمک بالشتک هوا انجام میده، در حقیقت باید گفت که هواناو روی هوا حرکت میکنه و اصلا با سطحی که روی اون حرکت می‌کنه تماسی نداره. این اتفاق باعث می‌شه که هواناو بیشتر شبیه یه هواپیما توسط یه خلبان هدایت بشه، تا شبیه یه شناور.

ادامه نوشته

 

 

هواناو SR.N4 بزرگترین هواناو مسافری جهان

هواناو SR.N4 بزرگترین هواناو مسافری جهان

هواناو SR.N4 بزرگترین هواناو  مسافربری جهان ساخت “شرکت هواناو بریتانیا” است. همونطوری که در معرفی هواناو SR.N6 توضیح داده شد کلاس SR.N یکی از معروفترین کلاس هواناوهای ساخت شرکت هواناو بریتانیا زیرمجموعه “کمپانی ساندرز رو” است. هواناو SR.N4 بزرگترین هواناو ساخته شده تاکنون است که توانایی حمل ۲۵۴ مسافر داخل ۲ کابین درکنار چهارلاین جهت حمل ماشین با ظرفیت ۳۰ ماشین سواری رو داره.

ادامه نوشته

 

 

هواناو SR.N6

هواناو SR.N6

هواناو SR.N6 یک هواناو انگلیسی ساخت “شرکت هواناو بریتانیا” BHC)British Hovercraft Corporation) است. کلاس SR.N یکی از معروف‌ترین کلاس هواناوهای انگلیسی است که با نام کلاس وینچستر (با اسلحه وینچستر اشتباه نکنید) هم شناحته می‌شه. SR.N مخفف کلمه Saunders-Roe که نام یک کمپانی بزرگ محصولات هوایی و دریایی در انگلیس است بدست آمده. “شرکت هواناو بریتانیا” یکی از شرکت‌های زیرمجموعه کمپانی ساندرز-رو است و وظیفه ساخت هواناوهای این کمپانی رو برعهده داره. هواناوهای این شرکت با نام‌های SR.N1 تا SR.N6 موجود می‌باشند البته درحال حاضر این کلاس با نام BH تولید می‌شه و سری SR.N6 آخرین سری با نام SR.N  است و مدل بعدی با نام BH7 شناخته می‌شه. هواناو SR.N6 یکی از موفق‌ترین مدل‌های کلاس خودشه به طوری که یکی از تجاری‌ترین و پرتولیدترین هواناوها در سطح جهان است. SR.N6 نسبت به مدل قبلی SR.N5 در طول کشیده‌تر شده و همچنین ظرفیت حمل مسافر اون تقریبا به دوبرابر رسیده. تجربه‌های حین ساخت در این هواناو بعدها باعث ساخت بزرگترین هواناو غیرنظامی جهان (SR.N4) شد و باعت شد بسیاری از ویژگی‌های طراحی این دوتا شناور با هم یکی باشه.

ادامه نوشته